เตรียมความพร้อมก่อนยกขันหมากตามประเพณีไทย

การทำ “พิธีแห่ขันหมาก” เป็นเรื่องที่คนทั่วไปหลายคนอาจจะยังไม่ทราบถึงรูปแบบของการจัดสิ่งของต่างๆ การจัดขบวนแต่งงาน ที่จะต้องทำการจัดตามประเพณีของคนไทย วันนี้เรามดูกันครับว่าทำอย่างไรบ้าง

แห่ขันหมาก

พิธีแห่ขันหมาก

พิธีขันหมาก หรือ พิธีแห่ขันหมาก เป็นพิธีที่จะจัดต่อจากการทำพิธีทำบุญเลี้ยงพระและพิธีหมั้นในช่วงเวลาตอนเช้า ซึ่งการแห่ขันหมาก จะเป็นการสู่ขอความรักของชายหนุ่มต่อหญิงสาว ซึ่งถือเป็นขนบธรรมเนียมที่ทำสืบต่อกันมาช้านานตั้งแต่สมัยโบราณ ทั้งยังเป็นสิ่งที่แสดงถึงความเคารพต่อพ่อแม่ของฝ่ายหญิง และสื่อให้เห็นอีกว่าทางฝ่ายเจ้าบ่าวนั้นให้เกียรติและยกย่องสู่ขอฝ่ายเจ้าสาวอย่างครบถ้วนตามประเพณี และทางฝ่ายเจ้าสาวเองก็ยินดีที่จะต้อนรับเจ้าบ่าวเข้ามาเป็นสมาชิกใหม่

ขันหมาก เป็นสิ่งของที่จำเป็นต่อการทำพิธีแต่งงาน โดยฝ่ายชายจะต้องตระเตรียมสิ่งของเพื่อแห่ขบวนขันหมากเดินทางไปยังบ้านของฝ่ายเจ้าสาว ซึ่งเวลาส่วนใหญ่ก็จะทำกันในตอนเช้า หรือแล้วแต่เห็นสมควรและตกลงกัน

ขันหมากที่ฝ่ายชายจะต้องเตรียมมานั้นได้แก่ ขันหมากเอก เป็นพานที่ทางฝ่ายชายเชิญมาที่บ้านของฝ่ายหญิงอันประกอบไปด้วย พานขันหมาก, พานสินสอดสำหรับวางเงิน, พานสินสอดสำหรับวางทอง, พานสำหรับใส่แหวนหมั้น, พานสำหรับไหว้ผู้ใหญ่, พานสำหรับเชิญขันหมาก, พานขันหมากเอก 2 คู่ ต่อมาขันหมากโทจัดว่าเป็นบริวาณของขันหมากเอกอันประกอบไปด้วย อาหารขนมหวานและผลไม้ โดยจะนิมยมจัดมา 9 ชนิดเป็นอย่างน้อย ชนิดละ 1 คู่เพราะถือเคล็ดกันว่า คำว่า 9 หมายถึงก้าวหน้า ส่วนจัดของมาเป็นคู่หมายถึง คำว่าคู่ นั่นเอง โดยจะเลือกเอาขนมที่มีลักษระสวยงามและมีชื่อเป็นมงคลมาใช้ และที่สำคัญคือเหล้า ต้นกล้วย ต้นอ้อย ขนมรูปไก่ และขนมรูปปลา

ในการแห่ขบวนขันหมาก จะเริ่มต้นงานกันด้วยการโห่ร้องรับกัน 3 ครั้ง เพื่อเป็นสัญญาณว่าขันหมากพร้อมที่จะเดินทางเคลื่อนขบวนแล้ว จากนั้นขบวนกลองยาวก็จะทำการบรรเลงเพลงรับต่อกันไปอย่างครื้นเครง ญาติๆ และแขกที่มาร่วมงานก็จะเข้ามาฟ้อนรำคลอไปกับเสียงดนตรีอย่างสนุกสนาน เมื่อขบวนเดินทางมาถึงบ้านของฝ่ายเจ้าสาวหรือที่จัดงาน ขบวนขันหมากก็จะโห่ร้องรับกันอีกรอบ 3 ครั้ง เพื่อเป็นการบอกกับฝ่ายเจ้าสาวว่าขบวนขันหมากได้เดินทางมาถึงกันแล้ว ซึ่งส่วนใหญ่การแห่ขบวนขันหมากมักจะแห่ไม่ไกลจากบ้านของฝ่ายเจ้าสาว หรือสถานที่จัดงานมากนัก

รูปแบบในการจัดขบวนขันหมาก โดยส่วนใหญ่แล้วขบวนกลองยาวจำเดินนำหน้าขบวนเพื่อสร้างความสนุกนานครื้นเครง จากนั้นก็ตามด้วยขันหมากเอก ขันหมากโท โดยในขั้นตอนนี้จะต้องให้ฝ่ายเจ้าสาวได้เตรียมตัวรอขันหมากที่บ้านของตน ส่วนทางฝ่ายเจ้าบ่าวก็จะไปยังบริเวณที่จัดงานเพื่อเตรียมตัวรอเวลาฤกษ์ในการเคลื่อนขบวนไปยังบ้านเจ้าสาว โดยลำดับการจัดขบวนขันหมากมีดังนี้

  • เฒ่าแก่และเด็กผุ้ชายที่เป็นคนนำขันหมาก ในตอนเริ่มแรกเม่าแก่จะอยู่เรียงต่อจากเจ้าบ่าว แต่ถ้าเดินทางไปถึงบ้านเจ้าสาวแล้วเฒ่าแก่ก็จะออกมายืนหน้าขบวนเพื่อเป็นตัวแทนเจ้าบ่าว
  • เจ้าบ่าวจะถือช่อดอกไม้เล็กๆ หรือถือพานธูปเทียนแพรก็ได้ เมื่อเริ่มต้นแห่เจ้าบ่าวจะเดินนำหน้าสุดจากนั้นตามด้วยเฒ่าแก่ ส่วนคนที่ถือต้นกล้วย ต้นอ้อยจะเดินตามเจ้าบ่าว เมื่อขบวนเดินทางมาถึงหน้าบ้านของฝ่ายหญิงแล้วก็ให้ไปอยู่ด้านหลังสุดก่อนขบวนรำ
  • คนถือซองเงิน ให้พ่อแม่เจ้าบ่าวเป็นผู้ถือ
  • ต้นกล้วย ต้นอ้อยอย่างละ 1 คู่
  • ขันหมากเอกให้ญาติผู้ใหญ่เป็นฝ่ายถือ
  • คู่พานขันหมากพลู
  • พานขันหมากที่ใส่เงิน สินสอด และพานสำหรับใส่ทองหมั้น
  • พานสำหรับใส่แหวนหมั้น พานใส่ธูปเทียนแพ
  • คู่พานสำหรับใส่ผ้าไหว้
  • ขันหมากโทให้ญาติหรือเพื่อนเป็นผู้ถือ
  • คู่พานสำหรับใส่ขาหมาก
  • คู่พานสำหรับใส่วุ้นเส้น
  • คู่พานสำหรับใส่มะพร้าว
  • คู่พานสำหรับใส่กล้วยหอม ส้ม ชมพู่
  • คู่พานสำหรับใส่ส้มโอ
  • คู่พานสำหรับใส่ขนมมงคล
  • คู่พานสำหรับใส่ขนมเสน่ห์จันทร์ หรือขนมเปี๊ยะ
  • คู่พานสำหรับใส่ขนมกล่อง
  • ปิดท้ายขบวนการรำ

เมื่อเดินทางมาถึงบ้านของฝ่ายเจ้าสาว ผู้ใหญ่ของฝ่ายหญิงก็จะออกไปต้อนรับขบวนพร้อมกับให้เด็กผุ้หญิงเดินถือพานหมากที่จัดเป็นจำนวนคู่ไว้ไปต้อนรับ หลังจากนั้นขบวนขันหมากก็จะเตรียมตัวเข้าไปในบ้าน ซึ่งจะต้องเดินผ่านด่านประตู 3 ด่านอันได้แก่ ประตูนาก ประตูเงิน ประตูทอง โดยทางฝ่ายเจ้าบ่าวจะต้องเตรียมซองเอาไว้เพื่อเป็นสิ่งแลกเปลี่ยนของการผ่านประตู หรือที่เรียกกันว่าค่าผ่านประตูนั่นเอง จากนั้นก็จะเข้าสู่พิธีสู่ขอและนับสินสอดกันต่อไป

ทั้งหมดนี้ก็คือหนึ่งในขั้นตอนสำคัญในการจัดงานแต่งงาน เพราะถือว่าเป็นการแสดงความเคารพต่อผู้ใหญ่ของทางทั้งสองฝ่ายรวมถึงยังเป็นการฉลองเพื่อความสนุกสนาน เป็นการสร้างสีสันในการแต่งงาน แต่ที่สำคัญคือการเตรียมความพร้อมทั้งในเรื่องของสิ่งของและตัวเจ้าบ่าวเจ้าสาวให้มีสุขภาพแข็งแรง


Top
error:
php hit counter